Ryczałt, liniowy czy skala w 2027 roku: jak wybrać formę opodatkowania

Forma opodatkowania jednoosobowej działalności gospodarczej (JDG) nie jest wyborem na zawsze, ale zmienić ją można tylko raz w roku, na początku roku podatkowego. Kto chce w 2027 roku płacić podatek inaczej niż dziś, musi zdecydować najpóźniej w lutym. W tym roku decyzja jest trudniejsza niż zwykle: rząd skierował do Sejmu projekt, który od 2027 roku obniża limit ryczałtu z 2 000 000 euro do 250 000 euro i zmienia skalę podatkową.

Poniżej wyjaśniamy, jak i do kiedy złożyć oświadczenie, czym różnią się trzy formy, kto na której zapłaci najmniej (trzy przykłady z liczbami) i co zrobić, jeżeli projekt wejdzie w życie.

Do kiedy można zmienić formę opodatkowania na 2027 rok

Oświadczenie o wyborze ryczałtu albo podatku liniowego składa się do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym osiągnięto pierwszy przychód w roku podatkowym. Jeżeli pierwszy przychód przypada w grudniu, termin mija z końcem roku (art. 9 ust. 1 ustawy o ryczałcie, art. 9a ust. 2 ustawy o PIT).

• Pierwsza faktura w styczniu 2027 r. oznacza termin do 20 lutego 2027 r.
• Pierwszy przychód w marcu: termin do 20 kwietnia, a do tego czasu nie trzeba się spieszyć.
• Oświadczenie składa się przez wniosek o zmianę wpisu w CEIDG albo na piśmie do naczelnika urzędu skarbowego.

Wybór obowiązuje także w kolejnych latach. Jeżeli nic nie złożysz, w 2027 roku zostajesz przy formie z 2026 roku. Skala podatkowa jest formą domyślną: kto rezygnuje z ryczałtu albo liniowego i nie wybiera niczego innego, wraca na skalę.

Oświadczenie trzeba złożyć przed upływem terminu, a nie po pierwszej wpłacie podatku. Spóźnione oświadczenie nie zmienia formy opodatkowania na dany rok.

Trzy formy opodatkowania w skrócie

Cecha	Skala podatkowa	Podatek liniowy	Ryczałt
Podatek	12% do 120 000 zł dochodu, 32% powyżej, kwota wolna 30 000 zł	19% dochodu, bez kwoty wolnej	od 2% do 17% przychodu, stawka zależy od rodzaju działalności
Koszty	tak	tak	nie
Składka zdrowotna	9% dochodu	4,9% dochodu	kwota zależna od progu przychodu
Odliczenie składki zdrowotnej	nie	od dochodu, do 14 100 zł w 2026 r.	50% zapłaconej składki od przychodu
Ulga na dzieci, wspólne rozliczenie z małżonkiem	tak	nie	nie

Minimalna składka zdrowotna na skali i liniowym to 9% minimalnego wynagrodzenia z pierwszego dnia roku składkowego: 432,54 zł miesięcznie do stycznia 2027 r., a od lutego 2027 r. 445,50 zł, bo płaca minimalna wzrośnie do 4 950 zł (art. 79a ust. 1 i art. 81 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej). Na ryczałcie od lutego 2026 r. do stycznia 2027 r. składka wynosi 498,35 zł przy przychodzie do 60 000 zł, 830,58 zł do 300 000 zł i 1 495,04 zł powyżej. Kwoty ryczałtu na 2027 r. poznamy w styczniu, po ogłoszeniu przeciętnego wynagrodzenia z IV kwartału 2026 r.

Przykłady: kto zapłaci najmniej

Liczymy roczny podatek i składkę zdrowotną kwotami roku składkowego od lutego 2026 r. do stycznia 2027 r., bo kwoty na 2027 r. nie są jeszcze wszystkie ogłoszone. Wszystkie kwoty to wartości po odliczeniu składek społecznych ZUS. Te składki są takie same w każdej formie, więc nie zmieniają wyniku porównania. Wyniki są przybliżone, bez zaokrągleń stosowanych w zeznaniu.

Kasia, programistka na B2B: wygrywa ryczałt

Przychód 200 000 zł, koszty 10 000 zł (laptop, licencje), stawka ryczałtu 12% dla usług programistycznych.

Forma	Podatek	Składka zdrowotna	Razem
Skala	33 200,00 zł	17 100,00 zł	50 300,00 zł
Liniowy	34 331,10 zł	9 310,00 zł	43 641,10 zł
Ryczałt 12%	23 401,98 zł	9 966,96 zł	33 368,94 zł

Przy niskich kosztach ryczałt jest najtańszy, bo podatek liczy się od przychodu, a stawka 12% jest niższa niż 19% na liniowym.

Marek, sklep internetowy: wygrywa skala

Przychód 400 000 zł, koszty 300 000 zł (zakup towaru, wysyłka, reklama), ryczałt dla handlu 3%.

Forma	Podatek	Składka zdrowotna	Razem
Skala	8 400,00 zł	9 000,00 zł	17 400,00 zł
Liniowy	18 013,81 zł	5 190,48 zł	23 204,29 zł
Ryczałt 3%	11 730,89 zł	17 940,48 zł	29 671,37 zł

Dochód to tylko 100 000 zł, więc mieści się w pierwszym progu skali. Na ryczałcie przychód 400 000 zł daje najwyższą składkę zdrowotną, a niska stawka 3% tego nie wyrównuje. Na liniowym składka 4,9% od dochodu jest niższa od minimum, dlatego płaci się minimalną: 432,54 zł miesięcznie.

Tomasz, biuro projektowe: wygrywa liniowy

Przychód 500 000 zł, koszty 150 000 zł (podwykonawcy, oprogramowanie, samochód), ryczałt dla usług architektonicznych i inżynierskich 14%.

Forma	Podatek	Składka zdrowotna	Razem
Skala	84 400,00 zł	31 500,00 zł	115 900,00 zł
Liniowy	63 821,00 zł	17 150,00 zł	80 971,00 zł
Ryczałt 14%	68 744,17 zł	17 940,48 zł	86 684,65 zł

Przy wysokim dochodzie skala przegrywa przez 32%. Ryczałt przegrywa, bo stawka 14% obejmuje cały przychód, także te 150 000 zł, które poszły na koszty. Liniowy pozwala odliczyć koszty i 14 100 zł składki zdrowotnej.

Wniosek z przykładów: ryczałt opłaca się przy niskich kosztach i niskiej stawce, skala przy dochodzie do 120 000 zł albo przy uldze na dzieci, a liniowy przy wysokim dochodzie i znaczących kosztach. Własne liczby sprawdzisz w kalkulatorach na naszej stronie.

Projekt ustawy: ryczałt tylko do 250 000 euro i nowa skala 12, 24 i 32%

29 września 2026 r. rząd skierował do Sejmu projekt ustawy (druk sejmowy 3147). 6 października odbyło się pierwsze czytanie i projekt trafił do Komisji Finansów Publicznych. Ustawa ma wejść w życie 1 stycznia 2027 r. Najważniejsze zmiany dla JDG:

• Limit ryczałtu 250 000 euro zamiast 2 000 000 euro. Według uzasadnienia projektu w 2027 r. ryczałt będzie mógł stosować ten, kto w 2026 r. miał przychód do 250 000 euro. Po kursie NBP z 1 października 2026 r. (4,3770 zł) to 1 094 250 zł. Według obecnych przepisów limit na 2027 r. wynosi 8 754 000 zł.
• Stawka 17% od nadwyżki przychodu ponad 300 000 euro w roku, czyli ponad 1 313 100 zł po tym samym kursie. Dotyczy tego, kto w trakcie 2027 r. przekroczy tę kwotę, a ryczałtu jeszcze nie stracił.
• Nowa skala podatkowa: 12% do 130 000 zł dochodu, 24% od 130 000 zł do 150 000 zł i 32% powyżej 150 000 zł. Kwota zmniejszająca podatek zostaje na poziomie 3 600 zł.

Nowa skala obniżyłaby podatek Kasi na skali z 33 200 zł do 29 600 zł, a Tomasza z 84 400 zł do 80 800 zł. W naszych przykładach nie zmienia to jednak wyboru najkorzystniejszej formy. Skala ma się zmienić tylko wtedy, gdy 1 stycznia 2027 r. wejdzie w życie również obniżony limit ryczałtu i wyższy CIT dla największych firm: projekt łączy te zmiany wprost.

To nadal projekt. Sejm może zmienić kwoty, a ustawa wymaga jeszcze głosowania w Sejmie, Senatu i podpisu Prezydenta. Przed złożeniem oświadczenia sprawdź, w jakim brzmieniu ustawę opublikowano w Dzienniku Ustaw.

Co zrobić, jeżeli stracisz ryczałt od 2027 roku

Jeżeli ustawa wejdzie w życie w obecnym brzmieniu, a Twój przychód z 2026 r. przekroczy 1 094 250 zł, od 1 stycznia 2027 r. nie będziesz mógł stosować ryczałtu. Bez żadnego oświadczenia przejdziesz na skalę podatkową. Liniowy wymaga oświadczenia złożonego w terminie, czyli zwykle do 20 lutego 2027 r.

1. Policz przychód za 2026 r. jeszcze w grudniu, razem z fakturami wystawianymi na koniec roku.
2. Porównaj skalę i liniowy dla prognozy na 2027 r.: przy wysokim dochodzie zwykle wygrywa liniowy, ale zależy to od kosztów i ulg rodzinnych.
3. Od stycznia prowadź podatkową księgę przychodów i rozchodów (KPiR) zamiast ewidencji przychodów. Zbieraj faktury kosztowe od pierwszego dnia roku, bo na ryczałcie wiele osób ich nie archiwizowało.
4. Jeżeli masz towary, sporządź spis z natury na 1 stycznia 2027 r. Od niego zależy, czy koszt towaru wyliczysz poprawnie w KPiR.
5. Zaliczki na podatek liczy się od dochodu: pierwsza za styczeń 2027 r. do 20 lutego.

Kiedy wybrana forma może być niedostępna

• Usługi dla byłego pracodawcy. Na liniowym prawo do 19% traci ten, kto świadczy dla byłego lub obecnego pracodawcy usługi odpowiadające czynnościom wykonywanym na etacie w tym samym roku podatkowym (art. 9a ust. 3 ustawy o PIT). Na ryczałcie ten sam warunek obejmuje także poprzedni rok (art. 8 ust. 2 ustawy o ryczałcie).
• Działalności wyłączone z ryczałtu: między innymi apteki, kantory i handel częściami do pojazdów mechanicznych (art. 8 ust. 1 ustawy o ryczałcie).
• Rodzina: wspólne rozliczenie z małżonkiem, rozliczenie jako rodzic samotnie wychowujący dziecko i ulga na dzieci w pełnym zakresie są dostępne tylko na skali. Przy dwójce lub trójce dzieci potrafi to przeważyć wynik.
• Ryczałt bez kosztów: leasing samochodu, podwykonawcy czy zakup sprzętu nie obniżą podatku. Planując duże zakupy w 2027 r., porównaj formy jeszcze raz.

Lista kontrolna na grudzień i styczeń

1. Zsumuj przychód i koszty za 2026 r. i przygotuj prognozę na 2027 r.
2. Sprawdź, czy przychód z 2026 r. nie przekracza 1 094 250 zł, i śledź losy projektu ustawy.
3. Policz trzy formy na swoich liczbach, razem ze składką zdrowotną, a nie tylko z samym podatkiem.
4. Sprawdź, czy nie dotyczy Cię wykluczenie: były pracodawca, rodzaj działalności.
5. Złóż oświadczenie w CEIDG do 20. dnia miesiąca po pierwszym przychodzie, zwykle do 20 lutego 2027 r., i zachowaj potwierdzenie.
6. Przy zmianie na KPiR: spis z natury i ewidencja kosztów od 1 stycznia.

Najczęstsze pytania

Czy mogę zmienić formę opodatkowania w trakcie roku?

Nie. Formę wybiera się na cały rok podatkowy w terminie z ustawy. Wyjątkiem jest utrata prawa do ryczałtu lub liniowego w trakcie roku z przyczyn ustawowych, na przykład przez usługi dla byłego pracodawcy.

Czy muszę co roku składać oświadczenie?

Nie. Raz wybrana forma przechodzi na kolejne lata. Oświadczenie składasz tylko wtedy, gdy chcesz coś zmienić.

Co, jeśli założę firmę w 2027 roku?

Formę opodatkowania wskazujesz we wniosku o wpis do CEIDG albo później, do 20. dnia miesiąca po pierwszym przychodzie. Limit ryczałtu sprawdza się wtedy według przychodu z poprzedniego roku, a nowa firma go nie ma.

Czy wybór formy zmienia składki społeczne ZUS?

Na pełnym ZUS nie: składki społeczne są takie same. Forma ma znaczenie przy Małym ZUS Plus, bo jego podstawę liczy się według zasad właściwych dla formy opodatkowania z poprzedniego roku.

Nie wiesz, która forma będzie dla Ciebie najlepsza w 2027 roku, albo czy projekt ustawy odbierze Ci ryczałt? Skontaktuj się z OK-Service, a porównamy formy na Twoich liczbach i złożymy oświadczenie w terminie.

Materiał przygotowano 14 października 2026 roku na podstawie ustaw w brzmieniu obowiązującym w tym dniu oraz rządowego projektu z druku sejmowego nr 3147. Przedstawia ogólne zasady; konkretna sytuacja może wymagać indywidualnej analizy.